ΑΠΟΨΕΙΣ

Χρηματιστηριακές τιμές, βόμβα για καταναλωτές

φωτ. Shutterstock

Η Ευρώπη βιώνει έκρηξη των τιμών φυσικού αερίου, οι οποίες συμπαρασύρουν σε πολύ υψηλά επίπεδα τις χρηματιστηριακές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, γιατί αυτές καθορίζονται από την πιο ακριβή μονάδα που απαιτείται για την κάλυψη της ζήτησης ενέργειας. Η εξάρτηση της ηλεκτροπαραγωγής από το φυσικό αέριο είναι προσωρινή και προβλέπεται να μειωθεί πολύ με τη μεγάλη ανάπτυξη των ΑΠΕ στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης. Η τρέχουσα συγκυρία είναι όμως δυσμενής για τα εισοδήματα και εγείρει αμφιβολίες για την πορεία που ακολουθείται.

Εκτός από τα άμεσα μέτρα ανακούφισης των καταναλωτών με μεσαία και χαμηλά εισοδήματα που ήδη υιοθετήθηκαν, τίθεται ένα γενικότερο ερώτημα περί δομής της ηλεκτρικής αγοράς. Είναι σωστό οι μεγάλες χρηματιστηριακές διακυμάνσεις των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας να αντανακλώνται απευθείας στα τιμολόγια των καταναλωτών;

Σε μια υγιή αγορά, η ημερήσια χρηματιστηριακή τιμή χρειάζεται, αλλά όμως όχι για να καλύπτει το 100% της αγοράς όπως στην Ελλάδα.  Χρειάζεται μόνο για να διευθετούνται αποτελεσματικά οι ανισορροπίες παραγωγών και προμηθευτών. Ταυτόχρονα,  το μεγάλο μέρος της κατανάλωσης πρέπει να βασίζεται σε προμήθεια σε σταθερές τιμές, μέσω μακροχρόνιων συμβάσεων. Οι τιμές αυτές πρέπει να αντανακλούν το μακροχρόνιο μέσο κόστος της ενέργειας και να περιέχουν ασφάλιστρα κινδύνου έναντι ακραίων διακυμάνσεων των χρηματιστηριακών τιμών. Ετσι αποφεύγονται οι κρίσεις, οι καταναλωτές ξέρουν σταθερά τι θα πληρώνουν και οι παραγωγοί έχουν βεβαιότητα για τα έσοδά τους.

Ακόμα και αν η τιμή της χρηματιστηριακής αγοράς φθάσει, ας πούμε, τα 200 ευρώ/MWh, το ποσοστό συμμετοχής της στο σύνολο της κατανάλωσης θα πρέπει να είναι μικρό, ας πούμε 20%, ενώ οι σταθερές τιμές των διμερών συμβάσεων, ας πούμε 80 ευρώ/MWh, καλύπτουν το 80%, με αποτέλεσμα η μέση τιμή καταναλωτή να είναι 200Χ20% + 80Χ80% = 104 ευρώ/MWh. Αν οι υψηλές χρηματιστηριακές τιμές διατηρούνται επί μακρόν και οι τιμές των συμβάσεων θα αυξηθούν, όμως αν η διαταραχή είναι προσωρινή οι τιμές των συμβάσεων δεν θα αλλάζουν, χάρις στο ασφάλιστρο κινδύνου που εμπεριέχουν. Με άλλο τρόπο φθάνουμε στο ίδιο αποτέλεσμα: αν το κόστος παραγωγής από φυσικό αέριο γίνει 200 ευρώ/MWh και η παραγωγή καλύπτει το 30%, ενώ το υπόλοιπο καλύπτεται από ΑΠΕ ή άλλες πηγές σταθερού κόστους, ας πούμε 60 ευρώ/MWh, τότε η μέση τιμή των συμβάσεων καταναλωτή θα είναι 200Χ30% + 60Χ70% = 102 ευρώ/MWh. Το συμπέρασμα είναι ότι δεν επιτρέπεται η 100% εξάρτηση από τις χρηματιστηριακές τιμές και η αγορά ηλεκτρισμού να μην έχει την κατάλληλη οργάνωση ώστε τα τιμολόγια καταναλωτή να είναι σταθερά, μακροχρόνια και με βάση το μέσο συνολικό κόστος της ενέργειας.

* Ο Παντελής Κάπρος είναι καθηγητής Ενεργειακής Οικονομίας του ΕΜΠ. Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στην Καθημερινή της Κυριακής. 

Ακολουθήστε το Money Review στο Google News