The New York Times Δευτέρα 18/10/2021, 13:22 CAROL ROSENBERG
THE NEW YORK TIMES

Η ιστορία όσων θάφτηκαν στο Γκουαντάναμο

Ανάμεσα σε αυτούς και Έλληνες ναυτικοί

Φωτ. Erin Schaff / The New York Times

Με μια πρώτη ματιά, το νεκροταφείο κάτω από τον δρόμο και πίσω από την κλειδωμένη πύλη της απομακρυσμένης αμερικανικής βάσης, μοιάζει με μια μικρή έκδοση του Εθνικού Νεκροταφείου στο Arlington. Αλλά αυτές οι μαρμάρινες ταφόπλακες λένε μια διαφορετική ιστορία.  

Μωρά που γεννήθηκαν από πρόσφυγες της Αϊτής και από Αμερικανούς ναυτικούς αναπαύονται εδώ. Το ίδιο κάνουν και Έλληνες και Νορβηγοί ναυτικοί, ναύτες από τη Βρετανία και τη Βραζιλία που πέθαναν από ασθένειες πριν από έναν αιώνα, καθώς και Κουβανοί εργάτες που συντάχθηκαν με τις ΗΠΑ μετά την επανάσταση του 1959. 

Οι περισσότεροι από τους περίπου 330 ανθρώπους που θάφτηκαν σε αυτό το νεκροταφείο μοιράζονται έναν κοινό δεσμό. Δεν βρήκαν ποτέ τον δρόμο για το σπίτι. 

Το νεκροταφείο Cuzco Well πήρε το όνομά του από το πεδίο μίας μάχης κατά τη διάρκεια του ισπανο-αμερικανικού πολέμου, όταν οι Αμερικανοί πεζοναύτες κατέλαβαν μια πολυπόθητη δεξαμενή νερού. Επισήμως, το νεκροταφείο είναι ανοιχτό για τους 6.000 κατοίκους της περιοχής μόνο την Εθνική Ημέρα Μνήμης, μια παράδοση που ξεκίνησε το 1988. 

Αλλά ένα πρωινό Σαββάτου, ένας ναύτης ξεκλείδωσε την πύλη και επέτρεψε σε μια ομάδα εθελοντών να κατεβούν τον δρόμο, ο οποίος είναι γεμάτος από κάκτους και αποθήκες πυρομαχικών. Είχαν έρθει για να καθαρίσουν τις λευκές μαρμάρινες ταφόπλακες, οι οποίες βρίσκονται τακτοποιημένες στη σειρά. Και κάνοντας αυτό έριξαν μια σπάνια ματιά στο εσωτερικό (του νεκροταφείου). 

i-istoria-oson-thaftikan-sto-gkoyantanamo0
Φωτ. Erin Schaff / The New York Times

Λίγοι Αμερικανοί στρατιώτες είναι θαμμένοι εδώ. Ο παλαιότερος είναι ο Kumaji Makamota, ένας ναύτης ο οποίος σκοτώθηκε σε ατύχημα στο θωρηκτό USS Indiana, ενώ έπλεε προς τον Κόλπου του Γκουαντάναμο. Το αρχείο του Ναυτικού αναφέρει ότι γεννήθηκε στις 4 Ιουλίου του 1873 στο Ναγκασάκι της Ιαπωνίας. Κατατάχθηκε σε ηλικία 25 ετών στη Νέα Υόρκη και πέθανε τον Φεβρουάριο του 1902, ενώ εργαζόταν ως μάγειρας στην αποθήκη, ετοιμάζοντας τα γεύματα για τους αξιωματικούς.  

Θάφτηκε στη βάση τρεις φορές, σε μια εποχή πολύ πριν το Ναυτικό ξεκινήσει να επαναπατρίζει τις σορούς των νεκρών στρατιωτών. Πρώτα θάφτηκε στο Παλιό Ισπανικό Νεκροταφείο, κοντά στο σημερινό λιμάνι του Windward. Τα λείψανά του μεταφέρθηκαν αργότερα σε ένα σημείο του Κόλπου, το οποίο ονομάζεται North Toro Cay. Στη συνέχεια, τη δεκαετία του ‘40 εν μέσω της προσπάθειας ενοποιήσεις όλων των λειψάνων που ήταν θαμμένα στη βάση των 45 τετραγωνικών μιλίων, το Cuzco Well έγινε ο τελευταίος τόπος ανάπαυσής του. 

Έξι Βραζιλιάνοι ναύτες από το θωρηκτό Sao Paulo, οι οποίοι πέθαναν από την γρίπη στις αρχές της δεκαετίας του ‘20, θάφτηκαν επίσης εδώ. Λίγες σειρές πάνω από τον Vincent, του οποίου η πλάκα δεν γράφει τίποτα άλλο. Τον πλαισιώνει η Florence Bridges, η οποία πέθανε το 1918 στην ηλικία των τριών ετών, και η Gertrude Myers Russell, μία υπάλληλος της βάσης που πέθανε το 1922 στην ηλικία των 29 ετών. 

Περίπου 12 τάφοι αντιπροσωπεύουν τη μεταναστευτική κρίση της δεκαετίας του ‘90, όταν τα αμερικανικά πλοία σταμάτησαν δεκάδες χιλιάδες Αϊτινούς και Κουβανούς να φθάσουν στις ΗΠΑ. Τους οδήγησαν στην περιοχή και τους εγκατέστησαν σε σκηνές. Ο τάφος του James Germanin λέει «πρόσφυγας από την Αϊτή» και ότι ήταν έξι ετών. Ένας «άγνωστος Κουβανός πρόσφυγας» πέθανε στις 27 Ιανουαρίου του 1994 και δύο άλλοι Αϊτινοί πέθαναν στις 4 Ιουλίου του ίδιου έτους. 

Υπάρχει μόλις ένα ίχνος από τη φυλακή, η οποία τέθηκε στο επίκεντρο της προσοχής από το 2002. Ένα περίκλειστο σύμπλεγμα από φράχτες με την ένδειξη «ισλαμικό νεκροταφείο», το οποίο δημιουργήθηκε από έναν ιμάμη τις πρώτες ημέρες της κράτησής του. 

i-istoria-oson-thaftikan-sto-gkoyantanamo1
Φωτ. Erin Schaff / The New York Times

Αλλά δεν υπάρχουν θαμμένοι του πολέμου κατά της τρομοκρατίας. Ο αμερικανικός στρατός είχε επαναπατρίσει τα λείψανα των εννέα ανδρών που πέθαναν ενόσω βρίσκονταν υπό κράτηση. Τρεις Αφγανοί, τρεις Σαουδάραβες και τρεις Υεμενίτες. 

Οι πιο πρόσφατοι τάφοι ανήκουν σε Κουβανούς, οι οποίοι μετακόμισαν στη βάση τη δεκαετία του ‘60, κυρίως εργάτες που επέλεξαν την αμερικανική πλευρά στις πρώτες, τεταμένες ημέρες της επανάστασης του Φιντέλ Κάστρο. 

Οι σχέσεις ήταν τόσο τεταμένες τα χρόνια μετά την κρίση στον Κόλπο των Χοίρων το 1961, ώστε ένας διοικητής της βάσης πρόσφερε στους μόνιμους εργάτες την ευκαιρία να κοιμούνται στους στρατώνες για να γλιτώνουν την ταπείνωση (από τους ομοεθνείς τους) και να μην μετακινούνται καθημερινά. Βγήκε η φήμη ότι όσοι έμειναν στη βάση, θα μπορούσαν να πάνε στα σπίτια τους σε περίπου έξι μήνες. 

Για μερικούς, όπως ο Harry Sharpe, αυτό το χρονικό διάστημα επεκτάθηκε σε μια ζωή. 

Άρχισε να μετακινείται καθημερινά ως εργάτης, σπρώχνοντας ένα καρότσι για 12 cents ανά ώρα το 1953. Δέκα χρόνια αργότερα βρήκε μόνιμο καταφύγιο στη βάση. Άλλα μέλη της οικογένειάς του πήραν τον δρόμο για τις ΗΠΑ, αλλά ο Sharpe επέλεξε να μείνει έως ότου έρθει η πολιτική αλλαγή στην πατρίδα του, την Κούβα -είτε με την αποχώρηση του Κάστρο, είτε με την άρση του εμπάργκο από τις ΗΠΑ. 

Πέθανε 17 Νοεμβρίου του 2016, μία εβδομάδα πριν τον Κάστρο. Η ταφόπλακά του γράφει απλώς: «Εξόριστος Κουβανός». 

i-istoria-oson-thaftikan-sto-gkoyantanamo2
Φωτ. Erin Schaff / The New York Times

Copyright:
2021 The New York Times

Ακολουθήστε το Money Review στο Google News